Soguk is kaliplari

Kalıp sektöründeki yüksek hızda üretim beklentileri, aşınmaya daha dirençli kalıp malzemesi, proses ve kaplama geliştirilmesini gerekli kılmaktadır.

Zorlaşan çalışma koşulları kaplama ihtiyacını arttırmaktadır. Bu gereklilik aşağıdaki koşullara bağlı şekillenmektedir:

  • Özellikle otomotiv ve beyaz eşya sektöründe daha yüksek mukavemete ve korozyon dayanımına sahip sacların kullanımı yaygınlaşmıştır
  • Daha hızlı üretim için pres hızları arttırılmıştır
  • Progresif kalıplarda adım sayısı azaltılmaktadır; yani her kademede parçadaki deformasyon miktarı artmaktadır. Bu da aşınma hızını arttıran bir etkendir
  • Çevresel faktörler nedeniyle yağlayıcılar kısıtlanmakta ve bunun sonucu yağlama miktarı ve verimi azaltılmaktadır

Genel olarak sıvama, form, derin çekme ve kesme-delme kalıpları üzerine PVD kaplama uygulanarak, yüksek yüzey sertliği, yüksek aşınma direnci ve düşük yüzey sürtünme katsayısı hedeflenmektedir. Tüm bu beklentileri aynı anda en üst düzeyde karşılayan tek çeşit kaplama mevcut değildir. Bu nedenle pres özellikleri, kalıp çeliğinin türü, kullanılan sacın özellikleri, presin yağlama koşulları ve kalıp parçalarının baskın aşınma karakteristiği incelenmeli ve bu bulgular doğrultusunda hangi kaplama çeşidinin daha uygun olacağı belirlenmelidir.

Soğuk iş kalıp parçalarında meydana gelen genel aşınma-hasar mekanizmaları ve bu mekanizmalara göre tercih edilmesi gereken kaplama nitelikleri yandaki tabloda özetlenmiştir.

Hata mekanizmasıKaplamadan beklenen baskın özellik
Abrazif Aşınma (Çizilme, yolunma, serbest yüzeyde aşınma, keskin köşede körelme)Yüksek sertlik ve tokluk
Adhesif aşınma (Sarma, sıvanma, serbest yüzeyde yapışmalı aşınma, keskin köşeye iş parçası yapışması)Düşük sürtünme katsayısı, yüksek yüzey kayganlığı
Ağız dökülmesi, çentiklenme, kırılmaYüksek tokluk ve sertlik, kaplama öncesi doğru ısıl işlem
Plastik deformasyon (Şekil değişimi, kırılma, kütlesel hasar)Tokluğu, sertliği ve mukavemeti yüksek kalıp çeliği ve kaplama seçilmesi, kaplama öncesi doğru ısıl işlem